Wstecz
Biblioteka Eksperta
Artykuły dla osób zawodowo zajmujących się prawem.

Zmiany w prawie konsumenckim od 2021 r.

29 listopada 2020

Z dniem 1 stycznia 2021 roku przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą, zyskają nowy przywilej w postaci prawa do odstąpienia od umowy zawartej na odległość, czyli za pośrednictwem telefonu lub Internetu. Warto podkreślić, że zmiany te miały obowiązywać od 1 czerwca 2020 roku, niemniej jednak ze względu na sytuację związaną z pandemią oraz wejście na mocy ustawy z dnia 31 marca 2020 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych, oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw wdrożenie przepisów, zostało przesunięte na 1 stycznia 2021 roku.

Do tej pory zgodnie z ustawą z 30 maja 2014 roku o prawach konsumenta prawo odstąpienia od umowy zawartej na odległość, czyli za pośrednictwem telefonu lub Internet przysługuje jedynie konsumentowi, czyli wyłącznie osobie fizycznej dokonującej z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

Po wejściu w życie ustawy z dnia 31 lipca 2019 roku o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1495), czyli od 1 stycznia 2021 roku definicja konsumenta pozostanie bez zmian, ale ochronę konsumencką zyskają również nowe podmioty — osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Ta konkretna kategoria przedsiębiorców będzie traktowana jak konsument w następujących zakresach:

  • rękojmi za wady,
  • prawa odstąpienie od umowy zawartej na odległość (np. przez Internet czy telefon) lub poza lokalem przedsiębiorstwa,
  • niedozwolonych postanowień umownych — tzw. klauzul abuzywnych.

Aby przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą zyskał w tych trzech zakresach uprawnienia konsumenckie, musi być spełniony jeszcze jeden warunek — umowa, jaką będzie zawierał ze sprzedawcą, nie może mieć zawodowego charakteru, czyli nie może dotyczyć bezpośrednio branży i specjalizacji, w jakiej działa przedsiębiorca. Przykładowo elektryk postanawia kupić komputer — chce wystawiać faktury swoim klientom. Zatem elektryk prowadzi działalność gospodarczą i kupuje sprzęt na fakturę. W chwili obecnej zakup na fakturę pozbawia elektryka jakichkolwiek praw konsumenckich. Jednak od 1 czerwca 2020 roku, jeśli komputer się zepsuje, to elektryk będzie mógł skorzystać z uprawnień konsumenckich, gdyż umowa nie jest związana bezpośrednio z jego zawodem, bo nie dotyczy urządzeń elektrycznych, kabli itp., ale sprzętu, który nie wiąże się bezpośrednio z codzienną pracą elektryka.

Co istotne – czy sama weryfikacja, czy dana czynność ma zawodowy charakter, czy nie, będzie odbywać się w oparciu o informację znajdujące się w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (www.firma.gov.pl). Weryfikowaniu będzie podlegać tak zwany wpisany kod PKD określający rodzaje działalności gospodarczej. Taka weryfikacja będzie musiała być bardzo rzetelna, bo będzie decydować o tym, czy osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą będzie przysługiwać uprawnienie konsumenckie, czy też nie. Niestety ustawodawca nie wskazał w nowelizacji, kto ma tę weryfikację przeprowadzać. W związku z powyższym należy sądzić, iż będą zmuszeni tego dokonywać sprzedawcy, lub usługodawcy, którzy zostaną obciążeni kolejnym obowiązkiem. Po pierwsze będzie się to wiązać ze zmianami swoich regulaminów sklepów internetowych, czy stron internetowych oraz każdorazowo w sytuacji, gdy przedsiębiorca będzie chciał odstąpić od umowy, lub skorzystać z rękojmi w pełnym zakresie. Wówczas konsument będzie musiał sprawdzić w oparciu o kody PKD, czy w tej konkretnej sytuacji będzie mógł skorzystać z ochrony na prawach konsumenta. To wymaga zaangażowania znacznych sił i środków. 

Nowymi przepisami nie zostaną objęte spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne, spółki osobowe czy stowarzyszenia.

Rękojmia dla osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą

Z najistotniejszych zmian dotyczących osób fizycznych prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie rękojmi jest ustawowe uregulowanie terminu na odpowiedź na reklamację z tytułu rękojmi. Jeśli konsument żąda naprawy, wymiany lub obniżenia ceny towaru, to sprzedawca — po zmianie prawa — będzie już zobowiązany do rozpatrzenia reklamacji w ciągu 14 dni kalendarzowych od dnia jej złożenia. Do tej pory termin ten dla przedsiębiorców nie był wprost uregulowany. 

Ponadto, po nowelizacji osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą będą mogły korzystać z prawa domniemania istnienia wady fizycznej w momencie wydania rzeczy, jeśli została ona stwierdzona w ciągu roku. Dotychczas domniemanie to (które ma olbrzymi walor praktyczny), było zarezerwowane wyłącznie dla konsumentów.

Klauzule abuzywne w umowach a ochrona przedsiębiorcy

Nowelizacja również wprowadza zakaz stosowania tzw. klauzul abuzywnych w stosunku do osób prowadzących jednoosobowe działalności gospodarcze. Nowelizacja położy kres elastycznemu podejściu w konstruowaniu umów skierowanych do osób fizycznych prowadzących jednoosobowe działalności gospodarcze. 

Sprzedawcy i usługodawcy będą musieli stworzyć w swoich regulaminach nowe zapisy dotyczące omawianej kategorii przedsiębiorców oraz nowe umowy dla tych podmiotów. Dodanie ich będzie niezbędne, ponieważ jednoosobowe firmy będą stanowiły niejako trzecią kategorię podmiotów — obok konsumenta i przedsiębiorcy — które z jednej strony są przedsiębiorcami, a z drugiej przyznane im zostaną pewne uprawnienia konsumenckie.

Katalog klauzul abuzywnych nadal będzie prowadzony przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – dostępny na stronie https://www.rejestr.uokik.gov.pl/ 

Przykładowe klauzule abuzywne w umowach:

  • Sklep w ciągu 14 dni roboczych ustosunkuje się do reklamacji klienta i powiadomi go o sposobie dalszego postępowania – zgodnie z przepisami jest to 14 dni kalendarzowych, a nie roboczych;
  • Koszty przesyłki reklamowanego produktu pokrywa zamawiający – jeżeli kupującym jest konsument, wtedy koszt reklamowanego towaru pokrywa sprzedawca bez względu na to, czy reklamacja jest zasadna, czy nie;
  • Podstawą przyjęcia reklamacji jest dowód zakupu towaru (paragon lub faktura VAT) – Sprzedawca nie ma prawa uzależniać przyjęcia reklamacji od posiadania paragonu czy faktur.

Podsumowując, warto podkreślić, że już w polskim orzecznictwie pojawiają się rozstrzygnięcia na korzyść osób fizycznych prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, którzy otrzymują uprawnienia konsumenckie. Między innymi wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z 28 stycznia 2019 r. sygn. akt: XIX Ga 1228/17, w którym sąd stwierdził, iż konsumenckie prawo do odstąpienia od umowy przysługuje także przedsiębiorcy prowadzącemu jednoosobową działalność gospodarczą nawet wtedy, gdy w umowie oświadczył, że zakupiony przedmiot będzie wykorzystywany przez niego do prowadzenia biznesu.

Zmiany, które wejdą w życie, z pewnością pozytywnie zostaną odebrane przez mikro i małych przedsiębiorców, którzy często borykają się z dochodzeniem swoich praw przed sądami. Jest to duży przywilej dla tej grupy przedsiębiorców. 

Potrzebujesz innych informacji?
Szukaj
Artykuły tego autora